Van wietplantage tot zorgboerderij

Toen Arjo Buijs hoorde dat de ontmantelde wietplantage aan de Nooreindseweg in Pijnacker te huur zou komen, werd een droom werkelijkheid. Een zorgboerderij starten voor ouderen met geheugen-problemen. Waar dieren, moestuin en het weer het ritme van de dag bepalen en waar ouderen krijgen wat ze nodig hebben; structuur, buitenlucht en liefde. Nu woont Arjo met zijn gezin in de voormalige wietdrogerij en waar de wietplantjes groeiden, snijden nu de oudere bezoekers de groente voor de soep die voor de lunch gegeten wordt.


Laveren tussen regels
Arjo werkt al 30 jaar in de zorg. Als manager binnen reguliere instellingen weet hij hoe regels de dagelijkse gang van zaken kunnen bepalen en de logica van het gewone huiselijke leven verdringen. Dat zou op zijn zorgboerdeij niet gebeuren. Maar als aspirant-boer merkte hij al snel hoeveel regels de landbouw met zich mee brengt; mestboekhouding, dierziektepreventie, noem maar op. Door studenten van de landbouwschool liet hij onderzoeken wat de optimale schaal is om wel dieren te houden maar niet te verzuipen in de regels. Daarom maar twee varkens; Jet Cotelet en Bram Achterham, en een bescheiden hoeveelheid kippen, geiten, konijnen, katten en een hond. Voldoende voor een ruime keus aan karweitjes, geknuffel en gespreksstof maar zonder de administratieve lasten van een moderne boer.

Hond voor in de regen
Eigenlijk zijn we niet van die hondenmensen, bekent Arjo. Maar Chante, de vriendelijke labrador, vervult een belangrijke rol. Elke dag wil Chante wandelen, ook in de regen. Dus elke dag trekken de bezoekers er samen met een vrijwilliger op uit. Resultaat; inspanning, buitenlucht en voldoende prikkels zorgen voor een goede nachtrust en helpen om een gezond dag en nacht ritme te handhaven. En Chante? Die is ook dik tevreden met alle aandacht.

Pannenkoeken bakken en ramen lappen
Met een delegatie ’ActiZ-vrijwilligers voor één dag’ komen we pannenkoeken bakken en ramen lappen. Zo’n boerderij blijkt veel meer ramen te hebben dan je in eerste instantie denkt. Ook het aantal pannenkoeken blijkt een stuk groter dan bij ons thuis. Maar beiden lukt. Daarnaast hebben we ook tijd om de boerderij te bekijken, het verhaal van Arjo te horen, gezellig mee  te eten, om een blokje om te lopen met een aantal bezoekers, heerlijk in de zon te zitten met thee, koffie en kruidkoek en ons te laven aan de prettige sfeer op de boerderij. Structuur, buitenlucht en liefde; daar gedijen we buitengewoon goed bij.

Meer info
Lees meer over de zorgboerderij op www.zorgboerderijbuitengewoon.nl Inmiddels is een tweede zorgboerderij voor dagverzorging gestart en is Arjo druk met de plannen voor een derde boerderij waar ouderen ook kunnen wonen.

Door Daniëlle Harkes, manager van het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg. De samenwerking tussen woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties en gemeenten en de ontwikkeling van woonservicegebieden en multifunctionele accomodaties zijn binnen het Kenniscentrum haar aandachtsgebieden.

Cultuursensitieve zorg ontstempelen

‘Laten we niet meer praten over interculturalisatie, maar gewoon over zorg’, zegt Jos Artz, van ’s Heerenloo tijdens Olympiade Conferentie over cultuursensitieve zorg onlangs georganiseerd door COSBO Utrecht. ‘Laat doelgroepen ‘los’ en denk niet meer in wij/zij, maar denk aan ‘gezamenlijk’. Organiseer de ontmoeting. We zijn niet gelijk aan elkaar maar wel gelijkwaardig. Verbindingen ontstaan vanuit de ontmoeting. Laten wij elkaar waardevrij ontmoeten.’ Zijn woorden raken de hele zaal en mij ook. Vooral bij zijn toevoeging: ontmoeten is ook eigenlijk ontstempelen, want een ‘moet’ is een ‘stempel’.

Egaliseren
Dat is iets wat we in de ouderenzorg soms tegenkomen: dat we iemand al een stempel opplakken en invullen wat zijn of haar woonzorgwensen zijn. Ik denk dat we meer kunnen luisteren naar ieder zijn of haar unieke verhaal. ‘Zonder iemand te egaliseren’. Dat laatste zei een deelneemster aan de conferentie expliciet. Ik vind dat we het verhaal van de oudere meer kunnen gebruiken dan we nu doen in de ouderenzorg en zeker het verhaal van de oudere migrant, omdat hij/zij vaak een enerverend verhaal heeft. Gebruik de kracht van deze verhalen. De ene oudere heeft nu eenmaal een andere vraag dan de andere oudere.

Gewoon
Als we dit structureel toepassen (het waardenvrij ontmoeten en luisteren naar ieders unieke verhaal), dan wordt interculturalisatie ook wat ‘normaler’. Dan is het gewoon een kwestie van aansluiten op een mogelijke zorgvraag van een iemand. Volgens Freddy May van het NOOM (Netwerk van Organsiaties van Oudere Migranten) is ‘ontmoeten’ ook het geven van vertrouwen, en is het iets dat tijd kost. Maar hij benadrukt ook dat op termijn interculturalisatie ‘gewoon gevonden moet worden.’ Datzelfde komt ook naar voren in een interview op de speciale site over interculturalisatie van ActiZ;  Marcel van Woensel, bestuurder van Laurens Zorgkompas in Rotterdam en bestuurder Thijs Meulemans van Zorggroep Elde in Brabant. Zij zeggen ook dat interculturalisatie op den duur normaal moet worden. Dat betekent dat er geen speciale projecten meer nodig zijn en dat zowel cliënten als zorgpersoneel en directies en besturen van zorgorganisaties volledig gewend zijn aan een multiculturele ouderenzorg. Zover is het nog niet. Maar er wordt hard aan gewerkt: cultuursensitiviteit is essentieel voor toekomst van de ouderenzorg, aldus beide bestuurders.

Praktijkvoorbeelden
Aan die cultuursensitiviteit wordt inderdaad heel hard gewerkt, tot mijn vreugde. De talloze initiatieven rond cultuurspecifieke voorzieningen liegen er niet om: van een centrum voor oudere migranten en hun mantelzorgers in Arnhem tot een wooncomplex voor Turkse ouderen. Dát zijn praktische voorbeelden van aansluiten op vragen van mensen. Die vragen verschillen per persoon en kunnen over een aantal jaar weer anders zijn. Daar gaan aanbieders van wonen,zorg en welzijn nu al flexibeler mee om.

Steeds meer zorgorganisaties zijn bezig met cultuursensitieve zorg en proberen meer bekendheid te krijgen bij de oudere migranten. Zij treden hiertoe in contact met oudere migranten. Zo hebben zorgorganisatie Hilverzorg met de ANBO en intercultureel platform Bekend maakt Bemind onlangs een bijeenkomst voor oudere Turkse Hilversummers georganiseerd. Deze groep maakte op deze manier kennis met het wonen in een zorgcentrum. Een goed voorbeeld van het organiseren van een ontmoeting! Het luisteren naar verhalen, op een waardevrije manier. Dan hebben we het uiteindelijk niet meer over interculturele zorg, maar inderdaad gewoon over goede zorg op maat voor ieder die het nodig heeft.

Op de website van het Kenniscentrum Wonen-Zorg staan meer voorbeelden van cultuursensitieve zorg.

Door Yvonne Witter, adviseur bij het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg. Binnen het Kenniscentrum richt zij zich op de thema's: klantparticipatie, woonvariaties, kleurrijk wonen, welzijn en zorg en buur(t)projecten.